Adam Stebelski

Archiwista
10.07.1894 06.07.1969 Kutno

Biografia

Adam Stebelski urodził się 10 lipca 1894 roku w Kutnie. Był polskim archiwistą, historykiem i wydawcą źródeł. W 1914 zdał maturę, a w 1922 ukończył studia na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Maszynopis pracy doktorskiej O władzy wielkoksiążęcej na Litwie do Unii Lubelskiej, przygotowanej pod kierunkiem Józefa Siemieńskiego, spłonął w powstaniu warszawskim; tytuł doktora uzyskał w 1949 na podstawie rozprawy Przeszłość administracyjna ziem województwa łódzkiego.

W 1954 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego. Był działaczem Związku Młodzieży Polskiej Zet (1911–1920), nauczycielem w szkołach powszechnych (1917–1918) oraz uczestnikiem obrony Lwowa w 1918 roku. W 1923 rozpoczął pracę w Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie jako asystent, potem archiwista (1928) i kustosz (1938).

Opracowywał liczne pomoce archiwalne do zespołów akt pruskich, wojskowych i nuncjatury. 20 stycznia 1938 został wybrany członkiem Rady Głównej Towarzystwa Pracy Społeczno-Gospodarczej. Podczas II wojny światowej pracował w AGAD, zabezpieczając zasób archiwalny i opracowując materiały dla cywilnych władz podziemnych. W 1943 r. aresztowano go i był przez pięć tygodni przetrzymywany na Pawiaku. W trakcie powstania warszawskiego organizował ochronę gmachów i zasobów archiwalnych.

Po wojnie wrócił do pracy w styczniu 1945. Uczestniczył w misjach rewindykacyjnych polskich archiwaliów w Niemczech (1947, 1949). Działalność dydaktyczną prowadził na Uniwersytecie Łódzkim oraz Uniwersytecie Warszawskim, wykładając archiwoznawstwo i historię ustroju. Był autorem licznych artykułów nt. teorii i metodyki archiwalnej w Archeionie oraz opracowań o stratach archiwów polskich w czasie wojny.

W 1953 wszedł w skład IH PAN, kierował Działem Archiwoznawstwa, a następnie Pracownią Edytorską Źródeł Nowożytnych. Zainicjował badania nad kancelariami XIX w. na ziemiach polskich. Po likwidacji Zakładu Archiwoznawstwa w 1959 objął kierownictwo Pracowni Edytorskiej Źródeł Nowożytnych PAN. W 1964 przeszedł na emeryturę. Pod jego redakcją ukazało się sześć tomów lustracji (1961–1968) oraz Tek Archiwalnych (od 1953, tomy 1,2,3,5,7,8).

Był członkiem i sekretarzem Prezydium Rady Archiwalnej (od 1953) oraz przewodniczącym Centralnej Komisji Metodycznej przy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych (od 1958). Współpracował z czasopismami historycznymi i opracował Losy archiwów polskich w latach drugiej wojny światowej. Zmarł 6 lipca 1969 roku w Warszawie i pochowany został na Starym Cmentarzu w Łodzi.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Opublikował książkę Losy archiwów polskich w latach drugiej wojny światowej.
Zredagował sześć tomów lustracji (1961–1968) oraz Tek Archiwalnych (od 1953).
Kierownik Działu Archiwoznawstwa IH PAN i Pracowni Edytorskiej Źródeł Nowożytnych PAN, inicjując badania nad kancelariami XIX wieku.
Autor licznych artykułów nt. teorii i metodyki archiwalnej w Archeionie oraz prac o stratach archiwów polskich w czasie wojny.

Ciekawostki

Syn Kazimierza, który zginął w czasie powstania warszawskiego.
Był dwukrotnie żonaty: Hanna Paprocka (od 1925) i Halina Laskowska (od 1953).
Został odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Oficerskim i Krzyżem Kawalerskim oraz Orderem Odrodzenia Polski.

Udostępnij