Stanisław Roman Dangelps
Biografia
Stanisław Roman Dangelps, znany także pod imieniem Salisch, urodził się 29 sierpnia 1891 roku w Kutnie w rodzinie Stanisława Zygmunta i Janiny z domu Zawadzka. Uczył się od 1905 roku w Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego w Warszawie, zdał maturę w 1910 roku jako ekstern w rosyjskim VI Gimnazjum. Studiował filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim, następnie na Uniwersytecie w Berlinie, a od 1913 na Uniwersytecie we Lwowie. Wojna przerwała studia; przebywał w Mińsku Litewskim, a w 1915 był tam krótko, od 1916 ponownie w Mińsku Litewskim, gdzie pracował w Czerwonym Krzyżu i w Związku Wojskowych Polaków Frontu Zachodniego, organizował dział oświaty i prasy. Z ramienia dowództwa I Korpusu Polskiego na Wschodzie objął w 1918 kierownictwo polityczne polskiej akcji wojskowej na terenie Mińszczyzny, będąc jednocześnie wiceprezesem Wydziału Opieki nad Zabytkami przy Centralnym Komitecie Obywatelskim w Mińsku.
Powrócił do Warszawy w maju 1918, a od lipca pracował w Departamencie Stanu dla Spraw Zagranicznych, a kiedy został przekształcony w MSZ w Departamencie Politycznym. Jako delegat RP uczestniczył na początku 1919 w pracach Międzynarodowej Komisji Alianckiej w Cieszynie. MSZ opuścił wiosną 1919 i po niedługim okresie był współzałożycielem Towarzystwa Straży Kresowej (TSK), a w latach 1920–1928 był redaktorem naczelnym jego propagandowego miesięcznika L'Est Polonais, wydawanego w języku francuskim.
Dyrektor Izby Handlowej Polsko-Rumuńskiej od 1930, a od 1935, aż do wybuchu wojny dyrektorem Centrali Zaopatrywania Instytucji Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie.
We wrześniu 1939 reklamowany od służby wojskowej, a następnie ewakuowano go razem z jego instytucją na wschód, docierając do Lwowa. Powrócił do Warszawy w grudniu 1939, w której zamieszkał przy ul. Szustra 3a. Od tego miesiąca w konspiracji jako organizator i następnie od wiosny 1940 przewodniczący prezydium „Znaku”, a zarazem przewodniczący kolegium redakcyjnego pisma „Znak”. Od grudnia 1939 był po swoim synu, Janie, szefem komórki wywiadu w Sztabie Głównym TAP. Kiedy „Znak” wszedł w skład KN, był członkiem Tymczasowego Związku Rady, a od stycznia 1941 członkiem Prezydium KN, który odpowiadał za sprawy polityczne. Pozostał do śmierci przywódcą grupy „Znak”, którą przekształcono w 1942 w Związek Odrodzenia Narodowego. 26 października 1942 został aresztowany w swoim mieszkaniu i w tym samym dniu zamordowany podczas śledztwa w siedzibie Gestapo w Aleji Szucha. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (aleja katakumbowa, groby 129 i 130).