Tusk po szczycie V4: region moze znowu mocniej liczyc sie w Europie

Po dwuletniej przerwie V4 wraca do rozmow na najwyzszym szczeblu

Spotkanie szefow rzadow Polski, Czech, Slowacji i Wegier pod Budapesztem ma znaczenie wykraczajace poza sam protokol dyplomatyczny. To pierwszy formalny szczyt Grupy Wyszehradzkiej od 2024 roku i zarazem pierwsze takie spotkanie premierow od dwoch lat. W praktyce oznacza to probe odbudowy formatu, ktory przez lata byl jednym z najwazniejszych politycznych glosow Europy Srodkowej w Unii Europejskiej. Dla mieszkancow Polski, takze tych patrzacych na polityke glownie przez pryzmat cen energii, rolnictwa czy migracji, taki powrot do rozmow ma bardzo konkretne znaczenie.

Donald Tusk podczas spotkania podkreslal, ze przyszlosc wspolpracy V4 bedzie zalezala od odbudowania zaufania i lojalnosci miedzy partnerami. To wazny sygnal, bo Grupa Wyszehradzka od lat opierala swoja sile nie na rozmiarze poszczegolnych panstw, lecz na zdolnosci do wspolnego wystepowania w Brukseli. Gdy region mowil jednym glosem, latwiej bylo zabiegac o interesy krajow Europy Srodkowo-Wschodniej, zwlaszcza wobec najwiekszych panstw UE i unijnej administracji. Dzisiaj ta kwestia wraca w momencie, gdy Europa mierzy sie jednoczesnie z presja migracyjna, debatami o transformacji energetycznej i sporami o ksztalt wspolnej polityki rolnej.

"Wszystko zalezy od tego, czy wrocimy do sposobu dzialania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalnosci"

Donald Tusk, premier

"Kazde z naszych panstw moze ponownie odgrywac wazna role w ksztaltowaniu wydarzen w Europie. Dzieki temu mozliwa jest takze wspolpraca ponad istniejacymi roznicami, w sprawach istotnych dla naszych krajow i calego regionu"

Donald Tusk, premier

Premier zwrocil uwage, ze mimo sporow i roznic politycznych panstwa V4 nadal maja wiele wspolnych interesow. W jego ocenie to wlasnie te obszary powinny stac sie podstawa ponownego zblizenia. W realiach unijnych oznacza to probe odbudowy regionalnego bloku, ktory nie musi byc zgodny we wszystkich sprawach, ale moze skutecznie wspierac sie tam, gdzie stawka jest wysoka dla gospodarki, bezpieczenstwa i codziennego zycia obywateli.

• W sklad Grupy Wyszehradzkiej wchodza 4 panstwa: Polska, Czechy, Slowacja i Wegry.
• Szczyt pod Budapesztem byl pierwszym formalnym spotkaniem V4 od 2024 roku.
• Ostatni szczyt z udzialem szefow rzadow odbyl sie w lutym 2024 roku w Pradze.
• Wedlug relacji bylo to pierwsze takie spotkanie premierow od dwoch lat.

Energia, migracja i rolnictwo. To tu region szuka wspolnego interesu

Jednym z najwazniejszych watkow spotkania byly konkretne pola wspolpracy. Donald Tusk wskazal, ze panstwa regionu laczy wiecej, niz dzieli, zwlaszcza w kwestiach bezpieczenstwa energetycznego, polityki klimatycznej, migracji, polityki spojnosci i rolnictwa. To zestaw tematow, ktore bezposrednio przekladaja sie na zycie mieszkancow. Decyzje podejmowane na poziomie unijnym w tych sprawach wplywaja na rachunki za prad i ogrzewanie, sytuacje rolnikow, tempo inwestycji samorzadowych finansowanych z funduszy europejskich oraz na zasady ochrony granic.

Z perspektywy Polski wspolny front z panstwami regionu moze miec znaczenie szczegolnie w dyskusjach o energii i klimacie. Kraje Europy Srodkowej czesto podnosza, ze tempo zmian narzucanych przez Bruksele musi uwzgledniac ich punkt startu, miks energetyczny i mozliwosci gospodarki. Podobnie wyglada sytuacja w rolnictwie, gdzie interesy panstw V4 nieraz byly zblizone, zwlaszcza gdy chodzi o konkurencyjnosc producentow i warunki wspolnej polityki rolnej. W polityce spojnosci chodzi z kolei o pieniadze na drogi, kolej, infrastrukture i lokalne inwestycje, a wiec sprawy dobrze znane samorzadom i mieszkancow mniejszych miast.

"Jesli zawsze bedziemy rozumieli, ze to, co nas laczy niezaleznie od konfliktow, jest silniejsze niz to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas sluchac"

Donald Tusk, premier

Wypowiedz premiera wskazuje, ze mimo roznic politycznych stolice regionu nadal moga budowac wspolna pozycje negocjacyjna. To nie jest tylko kwestia prestizu. W unijnej praktyce wieksza grupa panstw o podobnych interesach ma zwykle silniejszy glos przy ustalaniu szczegolow przepisow i budzetow. Dla przecietnego obywatela oznacza to, ze decyzje dotyczace np. kosztow transformacji energetycznej, zasad wsparcia dla rolnikow czy podzialu funduszy moga byc bardziej dostosowane do realiow Europy Srodkowo-Wschodniej.

Tusk o sile wspolnego bloku: V4 ma byc glosem wschodniej flanki UE

Premier Polski mowil tez szerzej o politycznym znaczeniu Grupy Wyszehradzkiej. Przypomnial, ze w okresach, gdy V4 dzialala lojalnie i solidarnie, stawala sie punktem odniesienia nie tylko dla swoich czlonkow, ale tez dla panstw wschodniej flanki i szerzej rozumianych nowych krajow Unii Europejskiej. W tym ujeciu V4 nie ma byc jedynie forum rozmow, lecz narzedziem wzmacniajacym glos regionu wobec najwiekszych stolic Europy oraz unijnych instytucji. Taki przekaz ma znaczenie zwlaszcza teraz, gdy coraz wyrazniej widac podzial interesow miedzy zachodnia i srodkowa czescia Wspolnoty.

"Wtedy, kiedy V4 byl lojalny i solidarny, dawal tez takie swiatlo nadziei wszystkim panstwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym czlonkom Unii Europejskiej. Nie widze zadnego powodu, zeby znowu V4 byl takim drogowskazem dla tych wszystkich, ktorzy w konfrontacji z Niemcami, z Francja, z biurokracja brukselska w samotnosci nie maja szans"

Donald Tusk, premier

"Gdy Grupa Wyszehradzka byla jak jedna piesc, to bylismy w stanie nie tylko wplywac, ale rowniez narzucac decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

W praktyce chodzi o to, by panstwa regionu nie prowadzily kazdej kluczowej bitwy politycznej osobno. W unijnej rzeczywistosci pojedyncze panstwo sredniej wielkosci ma ograniczone mozliwosci forsowania swoich rozwiazan, jesli nie znajduje sojusznikow. Grupa Wyszehradzka przez lata byla wlasnie takim mechanizmem budowania wspolnych stanowisk. Teraz pytanie brzmi, czy po okresie oslabienia i roznic politycznych uda sie jej odzyskac dawny impet.

Z punktu widzenia obywateli najwazniejsze jest to, ze wspolpraca regionalna nie jest abstrakcyjnym haslem. Jesli V4 rzeczywiscie wroci do bardziej skoordynowanego dzialania, moze to miec wplyw na decyzje dotyczace cen energii, pomocy dla rolnictwa, ksztaltu polityki migracyjnej czy skali funduszy trafiajacych do samorzadow. Szczyt pod Budapesztem nie przesadza jeszcze o nowym otwarciu, ale pokazuje, ze stolice Europy Srodkowej znow szukaja wspolnego jezyka. A to dla calego regionu, w tym dla Polski, moze okazac sie politycznie i gospodarczo istotne.